Życiorys Artysty

Marian Kołodziejczyk był artystą grafikiem, plastykiem i pedagogiem związanym z miastem Tarnowem, twórcą pejzaży miejskich i widoków z różnych miejsc Polski, który w swojej twórczości ilustrował czasy 2 połowy XX wieku, piękno krajobrazów, natury oraz życie rodzinne.

Dzieciństwo i wczesne lata

Urodził się 2 lipca 1926 r. w Ochabach. Był trzecim z czworga dzieci Jana i Heleny z Sierpowskich (czwarte dziecko zmarło w dzieciństwie). Rodzina pochodziła z Małopolski, a w latach 20. XX wieku przeniosła się na Śląsk, gdzie Jan Kołodziejczyk otrzymał pracę w Państwowym Stadzie Ogierów w Drogomyślu. Ojciec Mariana był masztalerzem i stangretem, a w czasie Wielkiej Wojny walczył w wojsku austriackim. Helena pochodziła z drobnej rodziny szlacheckiej Sierpowskich [1].

Marian (ochrzczony jako Marian Piotr) do czasu wybuchu II Wojny Światowej ukończył sześć klas Szkoły Powszechnej w Ochabach, a w czasie wojny ukończył siódmą klasę Deutsche Volksschule w Drogomyślu. Rodzina została jednak w 1942 r. przesiedlona do Generalnego Gubernatorstwa, kiedy ojciec Mariana nie podpisał Volkslisty. Trafili do Załawia k. Biecza (dziś część miasta), gdzie Marian wraz z ojcem pracował przy koniach na terenie dawnego folwarku „Biecz-Załawie”. Folwark w 1918 r. zakupił Władysław Długosz (zm. 1937), polityk i przemysłowiec, kiedy rozwijał na tych terenach przemysł naftowy (od 1886 r. istniał tam szyb „Długosz I”) [2]. Po wybuchu wojny dom wraz z ziemią przejęli Niemcy. Marian poznał tam Jana Romana Długosza (ur. 12 VII 1929) wnuka wspomnianego Władysława, który był potem znakomitym polskim taternikiem i alpinistą. Pamięć o tej znajomości przetrwała we wspomnieniach Mariana, na co wpływ miała z pewnością symptomatyczna data śmierci „panicza” Długosza – jak nazywał go Marian. Jan Długosz zginął w Tatrach w urodziny Kołodziejczyka, 2 lipca 1962 r. Kolejną ważną przyjaźnią Mariana był w tamtym czasie Zbigniew Dąbrowski (1925–2021), z którym Marian jeszcze parę lat po wojnie prowadził korespondencję. Ojciec Zbigniewa, Mieczysław Dąbrowski, był przed wojną pracownikiem Stada Ogierów w Łącku, pełniąc funkcję sekretarza tej instytucji. Sam Zbigniew po wojnie związał się ze Stadem Ogierów w Książu, gdzie w późniejszych latach był jego wieloletnim dyrektorem.

Młodość i czas studiów

Jeszcze w Bieczu Marian chodził do szkoły mechanicznej. Po zakończeniu wojny rodzina została przez nowe władze przesiedlona na tzw. „Ziemie Odzyskane” do Koźla nad Odrą (dziś Kędzierzyn-Koźle), gdzie Marian ukończył liceum i zdał maturę. W październiku 1947 r. rozpoczął studia artystyczne w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Krakowie na Wydziale Grafiki (od 1950 r. Akademia Sztuk Plastycznych, od 1957 r. Akademia Sztuk Pięknych). Warsztat kształcił pod kierunkiem Mieczysława Wejmana (1912-1997) oraz Konrada Srzednickiego (1894-1993), artystów wchodzących w skład „Grupy 9 Grafików” – pierwszej powojennej grupy plastycznej, która kontynuowała przedwojenne tradycje grafiki artystycznej [3]. Oprócz nich w biogramach Artysty jako nauczyciele wymieniani byli: Witold Chomicz (1910-1984), Zygmunt Król (1899-1983), Jerzy Karolak (1907-1984), Zygmunt Radnicki (1894-1969) i Jan Świderski (1913-2004). W tym czasie rodzice Mariana przenieśli się do dawnej rodzinnej „małej ojczyzny”, wsi Pisary w parafii Rudawa (k. Krakowa), gdzie mieszkali jeszcze rodzice Heleny, Antoni i Rozalia Sierpowscy. Miejsce to stało się potem rodzinnym ogniskiem, do którego zjeżdżała się cała rodzina, natomiast dla Artysty miejsce to było źródłem wielu inspiracji.

Marian Kołodziejczyk ok. 1948 r. w Krakowie na Plantach (fotografia z gazety)

W 1953 r. Marian Kołodziejczyk uzyskał dyplom artysty grafika. Podjął współpracę z Zespołem Pieśni i Tańca „Krakowiacy”, który w 1951 r. założył wuj Artysty, Władysław Sierpowski, działacz społeczny i spółdzielczy, organizator życia kulturalnego. W zespole wykonał szereg opraw plastycznych, scenografii, plakatów do widowisk ludowych i sztuk teatralnych. Udzielał się tam również grając na akordeonie i skrzypcach. Jeszcze jako student w 1952 roku będąc na wypoczynku i plenerze w Rościszowie poznał Antoninę Pacurę z Tarnowa, z którą ożenił się w 1956 r. Od tego czasu zamieszkał w Tarnowie.

Działalność zawodowa i artystyczna

W pierwszych latach życia w Tarnowie wciąż pracował w „Krakowiakach” (do 1959 r.) oraz w Domu Kultury Zakładów Mechanicznych „Mariensztat” przy ul. Ludwika Waryńskiego. W 1960 r. rozpoczął pracę w Młodzieżowym Domu Kultury w Tarnowie (dziś Pałac Młodzieży), gdzie założył pracownię plastyczną i był jej kierownikiem. Jako nauczyciel-instruktor pracował tam do 1984 r. wychowując wiele młodych osób w uprawianiu sztuk plastycznych, kładąc podwaliny do dalszego kształcenia. Również od 1960 r. związał się z tarnowskim oddziałem Związku Polskich Artystów Plastyków (ZPAP) uczestnicząc w sezonowych wystawach, plenerach i działalności (m.in. przygotowywał wraz z Leszkiem Madejczykiem publikację na 25-lecie tarnowskiego oddziału ZPAP w 1970 r.) [4]. We wrześniu 1966 r. odbyła się w Tarnowie wystawa indywidualna Kołodziejczyka i Pauliny Chrzanowskiej (1910-1988), podczas której zaprezentował 39 prac (8 drzeworytów, 5 linorytów, 3 gipsoryty, 11 obrazów olejnych i 12 akwarelowych) Pracował również w Biurze Wystaw Artystycznych w Tarnowie (BWA) oraz jako nauczyciel plastyki w tarnowskich szkołach: I Liceum Ogólnokształcącym i w III Liceum Ogólnokształcącym w Tarnowie.

Marian Kołodziejczyk, Autoportret (olej na płótnie), 1967 r.
repr. fot.: Dawid Bania

Zajmował się grafiką (drzeworyt, linoryt, gipsoryt), a także malarstwem pastelowym, akwarelowym i olejnym. Pozostawił wiele rysunków, szkiców oraz projektów plakatów i scenografii, dalej logotypów, exlibrisów i medali okolicznościowych. W publikacji na 25-lecie tarnowskiego oddziału ZPAP w 1970 r. opublikowano jego linoryt „Stare kamienice”[5]. W książce Stanisława Potępy Tarnów w dawnych rysunkach i obrazach opublikowano pięć grafik Kołodziejczyka: drzeworyt „Ulica Forteczna” z 1975 r., „Dom rodzinny gen. Bema”, „Ulica Żydowska” z 1959 r., drzeworyt „Tarnów - Rynek” z 1957 r. oraz linoryt „Tarnów - Starówka” z 1961 r. Autor książki poświęcił Kołodziejczykowi rozdział, jako tarnowskiemu pejzażyście (obok Józefa Szuszkiewicza) i określił jego grafiki jako solidnie wykonane [6]. W albumie Tarnów w malarstwie z 2015 r. opublikowano obraz olejny „Ulica Bernardyńska” z widokiem na kościół oo. Bernardynów od strony wschodniej [7]. Był twórcą exlibrisu m.in. dla Norberta Lippóczy'ego oraz Tarnowskiego Towarzystwa Przyjaciół Węgier.

Za swoją działalność artystyczną i pedagogiczną był wyróżniany odznaczeniami i nagrodami. Do najważniejszych należą: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” i Srebrna Odznaka „Zasłużony dla Ziemi Krakowskiej”.

Wraz z żoną wychował trzech synów, którzy są tarnowskimi muzykami.

Marian Kołodziejczyk około 1998 r.
Źródło: Wikimedia Commons

Ostatnie lata

W 2016 r. odbyła się ostatnia wystawa indywidualna Artysty pt.: „Marian Kołodziejczyk - malarstwo, grafika i rysunek” zorganizowana przez Muzeum Okręgowe w Tarnowie w „Piwnicy pod Trójką” w ramach cyklu Tarnowscy Artyści (wernisaż 28 XI 2016). Wystawa podsumowywała minione lata twórczości i była okazją do zaprezentowania publiczności licznego dorobku z prawie siedmiu dekad. Od tamtego czasu mieszkał wraz z żoną w Domu Opieki w Zabawie k. Radłowa (na północ od Tarnowa), gdzie zmarł 15 sierpnia 2020 r. Msza św. żałobna i pogrzeb odbyły się 19 sierpnia na Cmentarzu Komunalnym w Tarnowie-Krzyżu.

Jego biogram opublikowałem już parę lat temu również w Wikipedii: Marian Kołodziejczyk w Wikipedii.

Opracował:

 Albert Kołodziejczyk

* * *

Przypisy:

1. Rodzina Sierpowskich legitymowała się szlachectwem w 1782 r. przed sądem grodzkim w Przemyślu (Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, Lwów 1857, s. 224). Wywodziła się z Sierpowa w Wielkopolsce, a najstarsze wzmianki źródłowe dotyczące jej egzystencji sięgają końca XIV w. Problematyczna pozostaje kwestia przynależności rodowej Sierpowskich, która zatarła się na przestrzeni dziejów. W XX w. przedstawiciele rodziny identyfikowali się z herbem Sierpy, przypisując go sobie na podstawie podobieństwa nazwiska, jednak bez potwierdzenia źródłowego (M. Sierpowski, Sierpowski. Historia rodu, Warszawa 1989). Najprawdopodobniej jednak Sierpowscy należeli do clenodium Leliwa, gdyż rodzinę tę wymienia W. Dworzaczek wśród wielkopolskich Leliwitów (W. Dworzaczek, Leliwici Tarnowscy. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego. Wiek XIV–XV, Warszawa 1971, s. 39, przyp. 127).

2. Z. Beiersdorf, [współpraca: B. Krasnowolski], W okresie niewoli narodowej (1772-1918), w: Atlas Historyczny Miast Polskich, red. R. Czaja, t. 5: Małopolska, red. Z. Noga, z. 7: Biecz, red. Z. Noga, Toruń-Kraków 2021, s. 37.

3. Grupę 9 Grafików łączyło przede wszystkim zamiłowanie do rzetelnego, klasycznego warsztatu graficznego z jego dbałością o kompozycję, szczegóły i perfekcjonizm w użytkowaniu narzędzia graficznego. Pośród dyscyplin graficznych uprawianych przez wszystkich dziewięciu grafików zdecydowanie dominował drzeworyt (Grupa 9 Grafików w Wikipedii).

4. 25-lecie Oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków w Tarnowie, opr. M. Kołodziejczyk, L. Madejczyk, Tarnów 1970.

5. Ibidem.

6. S. Potępa, Tarnów w dawnych rysunkach i obrazach, Tarnów 2007, s. 209nn.

7. Tarnów w malarstwie, opr. A. Niedojadło, Tarnów 2015, s. 94-95.